Europa komt nu op stoom: Ambtenarij-Mensensmokkel-Griekenland-Plan Juncker
Een half jaar na de start komt de Commissie-Juncker2 nu volop op stoom. Haar motto: ‘Meer Europa’ . Daarmee pakt zij zowel de mensensmokkel op de Middellandse Zee aan, als de stagnerende economie, als de extreme werkloosheid in het zuiden en het failliete Griekenland. Zelfs de klachten over Brusselse ambtenarij leiden binnenkort tot een nieuwe breed samengestelde instelling: de Raad voor de Regelgeving.
Precies als bij het debat over de economische problemen, staan noord en zuid in Europa in het vluchtelingendebat weer tegenover elkaar. Nu de stroom uit Afrika en het Midden Oosten groeit, zet Commissievoorzitter Juncker3 de regeringen voor het blok.
Hij lanceert een plan tot opgelegde spreiding van de asielzoekers. Vandaag draagt een handjevol landen die last. Het verzet tegen spreiding bij de andere regeringen is echter massaal. De meerderheid van christendemocraten, sociaaldemocraten en liberalen in het Europees Parlement4 (EP) steunt het voorstel wel.
Inhoudsopgave
'Nadat de regeringsleiders hun extra top van 23 april over de bootvluchtelingen begonnen met een minuut stilte voor de slachtoffers, moeten zij ook de moed hebben er wat aan te doen. Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker neemt risico’s. Hij stelt maatregelen voor maar is niet zeker hiervoor steun te krijgen. Het vluchtelingenprobleem zal echter niet verdwijnen door het te ontkennen’, aldus eerste vicevoorzitter Frans Timmermans5 van de Commissie op 13 mei in Brussel bij de lancering van een nieuw Migratiebeleid.
Volgens de International Organisation for Migration hebben dit jaar tot nu toe al circa 60.000 bootvluchtelingen de oversteek over de Middellandse Zee gewaagd. Naar schatting tweeduizend daarvan zijn daarbij verdronken. Dat is twintig keer zoveel als vorig jaar. Vorig jaar telde de EU volgens de Commissie in totaal 600.000 asielaanvragen, bijna de helft meer dan het jaar daarvoor. Een derde daarvan ging naar Duitsland. Volgens Frontex staan er tot wellicht een miljoen veelal economische vluchtelingen klaar voor de overtocht naar het ‘Beloofde Land’ Europa.
Brussel koppelt haar beoogde spreidingsplan aan militaire operaties in de Middellandse Zee. Zulk optreden moet het lucratieve massaal binnensmokkelen van vluchtelingen beperken. De ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie hebben op 18 mei in Brussel de jacht op mensensmokkelaars (migranten werken vrijwillig mee) en mensenhandelaars (gedwongen migratie) geopend. Unaniem besloten zij tot een ongekende operatie genaamd EUNAVFOR Med met hoofdkantoor in Rome. Het is de bedoeling de schepen van de smokkelaars te identificeren en uiteindelijk te vernietigen. Dit laatste garandeert dat de smokkel zich niet zal herhalen.
De beoogde operatie verloopt in etappes. Eind juni bevestigen de politieke leiders bij hun Europese top deze aanpak. Intussen is vandaag de uitvoering al volop begonnen via het vergaren van inlichtingen over de netwerken van de smokkelaars en de handelaars. Extra vliegtuigen en marineschepen komen daartoe vanuit diverse EU-landen naar de Middellandse Zee.
De Nederlandse regering liet inmiddels weten hiervoor geen marineschepen in te zetten. Nederland doet al volop mee aan de operatie Atlanta, de jacht op kapers en piraten voor de kust van Somalië, aldus minister Jeanine Hennis-Plasschaert6 van Defensie.
In de tweede fase moet de Veiligheidsraad van de VN toestemming geven om verdachte schepen in beslag te nemen of vernietigen. Het is nog afwachten of Rusland en China hiermee wel instemmen. Zo nee, dan gaat de EU waarschijnlijk toch door, zij het alleen in internationale wateren.
De laatste fase krijgt een militair karakter. Basis is het ‘Crisis Management Concept’ van de ijverige Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid Federica Mogherini7. Zij spreekt van ‘systematische acties om schepen op te sporen en te vernietigen’. Dit laatste ook in de territoriale wateren van Libië. Delen van maritiem Egypte en Tunesië komen dan eveneens onder de radar.
‘Het sturen van gewapende militairen (boots on the ground) naar Libië is echter uitgesloten’, zo verzekerde Mogherini op 13 mei in Brussel. Luchtaanvallen op verdachte schepen, met het risico van burgerslachtoffers, worden eveneens uitgesloten.
Of het werkelijk tot militair ingrijpen komt is onzeker omdat toestemming van de Veiligheidsraad, ofwel de instemming van Libië, vereist is. Duitsland en Nederland lieten al weten anders niet mee te doen. Zij zullen daarin niet de enige zijn. Naast Mogherini, pleit de Britse minister van Buitenlandse Zaken Philip Hammond, zijn Duitse collega Frank-Walter Steinmeyer en verder zelfs Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg8 momenteel bij Rusland en China voor de militaire aanpak. De grootmachten gaan waarschijnlijk in de Veiligheidsraad pas akkoord als Libië instemt. Dat land heeft echter rivaliserende regeringen. Rusland zegt dat de chaos in Libië komt door de acties van de NAVO in 2011 om heerser Moammar Gadhaffi te verjagen.
Volgens bondskanselier Angela Merkel9 is het vernietigen van lege schepen van bootvluchtelingen nu al begonnen. Zij onthulde op 19 mei dat de Duitse marine al zes schepen heeft doen zinken. De Italiaanse, Franse en Britse marine doen naar in Brussel verluidt hetzelfde. De officiële reden is dat ieder schip ronddobberend zonder bemanning een gevaar is voor de scheepvaart.
Het is zeer de vraag of de regeringsleiders bij hun top op 25/26 juni over de spreiding overeenstemming kunnen bereiken. Brusselse diplomaten spreken van ‘belangrijke juridische en praktische obstakels’. Gaat het om globale besluiten waarmee de publieke opinie graag akkoord gaat, dan verloopt dergelijk beraad gladjes. De stemming slaat om zodra de lastenverdeling over de EU-landen afzonderlijk ter sprake komt.
Migratiebeleid is grotendeels een nationale bevoegdheid, tenzij de EU-landen unaniem anders besluiten, wat zelden lukt. Dit probleem omzeilt de Commissie door het nog nooit gehanteerde artikel 78 lid 3 van het VWEU aan te boren. ‘Indien een of meer lidstaten ten gevolge van een plotselinge toestroom van onderdanen van derde landen in een noodsituatie terechtkomen, kan de Raad op voorstel van de Commissie voorlopige maatregelen ten gunste van de betrokken lidstaat of lidstaten vaststellen’.
Eerstdaags doet de Commissie een uitgewerkt voorstel om de vluchtelingen op basis van vier becijferbare normen te spreiden. Per land: het bevolkingsaantal (telt voor 40 procent), het welvaartsniveau (weer 40 procent), de werkloosheid (10 procent) en het aantal sinds 2010 geaccepteerde asielzoekers per land (10 procent). Het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken hebben destijds een uitzonderingspositie afgedwongen. Zij doen niet mee, zodat de spreiding 25 van de 28 EU-landen betreft.
Het totale aantal asielaanvragen is in de EU tussen 2012 en vorig jaar verdubbeld naar meer dan 2000 per dag. Tot nu toe neemt een handvol landen ruwweg zeventig procent van alle asielaanvragen voor hun rekening. Het gaat om Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Hongarije, Frankrijk, Duitsland, Zweden, en Malta. Met uitzondering van Hongarije en Frankrijk zijn die landen voor meer spreiding.
Op die toekomstige basis ontvangt Duitsland dan voortaan 18 procent (vandaag ruwweg 30 procent), Frankrijk 14 procent, Italië 12, Spanje 9 procent van de vluchtelingen. Voor Nederland staat ruim vier procent genoteerd, dat is ongeveer wat wij nu al doen. De Nederlandse regering gaat dan ook met de voorgestelde spreiding akkoord.
Zodra op 13 mei uit de perszaal in Brussel kritische vragen kwamen zei Timmermans: ‘veel burgers zijn tegen ons migratiebeleid omdat zij het niet vertrouwen. Zij vinden dat veel te weinig uitgeprocedeerde illegalen terug gaan. Met die verplichting wordt inderdaad te laks omgesprongen. Dit moet veranderen. Europa moet daarop effectiever daarop toezien. Het mooiste geschenk dat wij de populisten en extremisten kunnen geven is ons defecte immigratiesysteem zo kreupel te houden’.
Spreiding vereist een gekwalificeerde (ruwweg driekwart) meerderheid in de Europese Raad10 van Ministers. Zoals het er nu uitziet hebben de tegenstanders (Frankrijk, Hongarije, Polen, Tsjechië, Spanje, Slowakije plus de drie Baltische Staten) samen royaal voldoende stemmen om spreiding tegen te houden. De tegenstanders vrezen dat het introduceren van vaste landenquota extra kandidaat-vluchtelingen zal aantrekken.
Wellicht zal de Commissie haar voorstel in de Ministerraad te zijner tijd afzwakken zodat de vereiste meerderheid er toch komt. Dat gebeurt wel vaker. Een andere optie waaraan men denkt is spreiden op vrijwillige basis. Maar gezien de tegenstand zal dit niet veel opleveren.
Zelfs bij een instemmend besluit van de Raad van Ministers blijven er forse obstakels. Is de EU militair in staat drenkelingen te redden en hun schepen te vernietigen? Wie verdeelt vervolgens de vluchtelingen over de landen? Op welke gronden? Wie neemt de zieke en ongeletterde kandidaten? Wat te doen met de ‘asielshoppers’, zij die het aangewezen land weigeren vanwege de lage financiële uitkeringen daar? Kunnen zulke vluchtelingen later verhuizen naar elders? Er is toch vrijheid van vestiging in Europa.
Met verve presenteerden Timmermans, Mogherini en de Griekse commissaris voor het vluchtelingenbeleid Dimitris Avramopoulos11 op 13 mei hun beoogde maatregelen. In dat kader wordt dit jaar en in 2016 het budget voor Triton (vooral maritieme grensbewaking) en voor Poseidon (idem aan de Turks/Griekse landgrens) verdrievoudigd. Dit budget wordt aldus negen miljoen euro per maand.
Dat is overigens het zelfde bedrag dat tot vorig najaar al beschikbaar was en toen fors is verlaagd. Italië, Griekenland en Malta, waar de meeste vluchtelingen arriveren, krijgen van de EU 60 miljoen extra en meer menskracht voor de opvang, zoals het nemen van vingerafdrukken van de stroom nieuwkomers.
Een ander opmerkelijk Commissievoorstel wil dat de EU-landen samen tot 2020 per jaar 20.000 door de VN erkende vluchtelingen extra opnemen. Het gaat dan vooral om Eritreeërs en Syriërs. Voor Nederland betekent dit een extra quotum, in de komende jaren in totaal ruim tweeduizend.
Voorlopig is dit een regeling via vrijwillige deelname van de (dan wel) 28 lidstaten. Momenteel doen dertien veelal Oost-Europese en zuidelijke landen helemaal niet mee aan dit soort opvang.
Staat de ontknoping van het probleem Griekenland in juni voor de deur? Is het eindspel begonnen? Twee uur durend nachtelijk overleg van premier Alexis Tsipras12 met kanselier Angela Merkel en president François Hollande13 op 21 mei in Riga (Letland) heeft niets opgeleverd. Inzet: de ruim zeven miljard uit het lopende steunprogramma waarop Griekenland zit te springen.
Op 20 februari, dus alweer drie maanden geleden, is met Athene een ‘breder en dieper hervormingsproces’ afgesproken, aldus destijds de tekst van de Eurogroep14. Griekenland beloofde onder druk van de eurolanden, Duitsland voorop, een lijst met concrete hervormingen. Op grond daarvan zou de Eurogroep de nog resterende 7,2 miljard euro steun beschikbaar stellen. Als uiterste datum van een akkoord is destijds eind april genoemd.
Tot op vandaag ligt de radicaal linkse regering dwars. Griekenland weigert categorisch de hervormingen die horen bij ieder EU/IMF hulpprogramma. Beledigende taal vanuit Athene richting Berlijn en andere EU-hoofdsteden heeft de sfeer verder verpest. Van de snelheid van handelen waarop Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem15 op 20 februari speculeerde is niets terecht gekomen. Het laatste nieuws is dat nu wordt gewerkt aan een raamakkoord waarin de Grieken alsnog overstag gaan.
Intussen zit de Griekse overheid op zwart zaad. Volgens minister Yannis Varoufakis van Financiën is uitbetaling van de Griekse pensioenen en aflossing van de staatsschuld binnenkort onmogelijk. Griekenland leeft al maanden op een financieel noodrantsoen van de ECB.
Tegelijk dreigen de Europese partners verdeeld te raken. Midden mei suggereerde Commissievoorzitter Juncker een groter tekort op de Griekse begroting te kunnen accepteren. Juncker wil kost wat kost de Grieken binnenboord houden, zegt hij. Meteen reageerde Dijsselbloem daarop afkeurend. Het beslissende beraad ligt niet bij Juncker, maar bij de Eurogroep. Die komt midden juni weer bijeen voor ultiem beraad, maar mogelijk wordt dit vervroegd.
‘Schäuble sluit een Grieks faillissement niet langer uit’, zo meldden op 21 mei de Wall Street Journal en het gezaghebbende Franse financieel dagblad Les Echos. De dominante Duitse minister van Financiën heeft het helemaal gehad met de Grieken, zo leren deze interviews.
Zonder de inmenging van Juncker te noemen zei de minister dat het trio Commissie, ECB en IMF een en dezelfde koers moet varen. Volgens diverse bronnen wil het IMF Griekenland laten vallen, tenzij de Eurolanden binnenkort een deel van de enorme Griekse staatsschuld kwijtschelden. Vooral Duitsland voelt daar als belangrijkste schuldeiser helemaal niets voor. Dit meningsverschil kan komende weken een ernstige crisis uitlokken.
De Duitse minister wijst er verder op dat recent door saneringen verbeterde financiële positie van Griekenland weer negatief is omgeslagen. Het gunstige effect van de Griekse bezuinigingen en saneringen ging zo weer teniet.
Vlak voor Schäuble's uitval zei minister Varoufakis in The New York Times Magazine zeker niet te willen snijden in de pensioenuitkeringen, zoals de Eurogroep eist. Een ander breekpunt is de zeven miljard die Griekenland deze zomer moet aflossen. Varoufakis wil dat het Europese noodfonds ESM dat bedrag ophoest in ruil voor nieuwe leningen aan zijn land.
De flamboyante en grof gebekte Griekse bewindsman beweert stiekem de recente vergadering op de band te hebben opgenomen van de Eurogroep in Riga. Daaruit zou blijken dat zijn collega-ministers hem totaal niet ernstig nemen en zelfs uitscholden.
Is dit ongebruikelijk tapen waar, dan kan Varoufakis maar beter vertrekken, aldus de stomverbaasde Duitse en andere media. Hoe het conflict met Griekenland afloopt weet nog niemand. Staat een nieuwe eurozonecrisis voor de deur, of geven de Grieken op het laatste moment alsnog toe? Dit laatste lijkt niet waarschijnlijk.
Weer heel andersoortige voorstellen toverde de alomtegenwoordige Frans Timmermans op 19 mei uit zijn enorme portefeuille: vermindering van de Brusselse regeldrift.
Het pakket komt neer op voortaan beter controleren wat de verordeningen, richtlijnen en andere regels van de EU in de praktijk teweeg brengen. De Commissie krijgt een onafhankelijke Raad voor de Regelgeving met voor de helft experts van buiten. Dat orgaan gaat bovendien de bestaande wetgeving kritisch tegen het licht houden.
Tegelijk richt de Commissie een platform op voor verbetering van het lopende REFIT-programma (versimpeling en beperking Europese wetgeving). Ten slotte komt er een ‘klaagwebsite’ waarop iedereen kan laten weten wat irriteert aan de Brusselse wetgeving. Snel antwoord wordt verzekerd.
Een interview met Timmermans in de Volkskrant van 20 mei leert dat de veel gehoorde klachten over Brusselse regelneverij en ambtenarij niet overdreven zijn. Timmermans wil dit aanpakken via een cultuuromslag in alle lagen van de Europese besluitvorming.
‘Wij doen iets fundamenteel verkeerd. De organisatie van de Commissie is zo ingericht dat mijn hooggekwalificeerde mensen – dat zijn ze zeker – zich vaak met één onderwerp identificeren. Dan krijg je te horen: ‘Ik doe dit al jaren zo’. Als die Timmermans daar aankomt, pakt hij iets heel belangrijks af. Dat wil ik niet!’. Timmermans citeerde instemmend het eurokritische Kamerlid Han ten Broeke16 van de VVD: Europa doet teveel beloften en boekt te weinig resultaat.
De eerste reacties leren dat Timmermans op twee fronten moet strijden: het interne ambtelijke apparaat dat graag op de oude voet doorgaat en de talloze belangengroepen. Vakbonden en milieubeschermers, de talloze NGO’s en de andere lobby’s plus de alsmaar groeiende Brusselse advocatenkantoren hebben vaak hun eigen belang bij de bestaande toestand. Dat blijkt namelijk uit hun zuinige reacties.
"Het is goed om Europese regelgeving tegen het licht te houden, in dor hout moet je kappen. Maar wij moeten oppassen dat belangrijke verworvenheden op het gebied van sociale rechten, volksgezondheid, milieu en consumentenbelangen - louter en alleen om economische belangen - op de helling gaan" reageerde PvdA-Europarlementariër Agnes Jongerius17.
Haar kritische reactie sluit aan bij de meerderheid in Straatsburg. Maar Timmermans laat zich hiermee niet afschrikken. ‘Wij halen de stofkam door alle sectoren: transport, landbouw sociale zaken’, zo beloofde hij het Europees Parlement.
Het ambitieuze investeringsplan-Juncker18 (EFSI) van 315 miljard euro ligt nu volop ter discussie. Met 21 miljard EU-middelen als overheidsgarantie wil de Commissie in minimaal drie jaar via een multiplier effect megagrote investeringen van 315 miljard los maken. Slaagt het plan dan schept dat twee miljoen banen. De adder onder het gras is dat de ondernemerswereld haar investeringen op een laag pitje heeft staan. Er is volgens insiders geen tekort aan werkkapitaal, maar wel aan startklare grote projecten.
Inmiddels hebben Ministerraad EU, de Commissie en het Europees Parlement overeenstemming bereikt over de nadere uitwerking van het plan. Het parlement gaat akkoord met het aftappen van een miljard € uit Horizon 2020, het onderzoek en innovatiebudget en de Connecting Europe faciliteit. Het akkoord betekent volgens de Commissie dat het EFSI fonds al vanaf einde zomer 2015 projecten gaat financieren.
Remmende factor in voorgaande ambitieuze aanpak is het komende Britse referendum. Premier David Cameron19 legt volgend jaar de bevolking de vraag voor of zij wel bij de EU wil blijven. Voor een positief antwoord wil de Britse premier tevoren naar een afgeslankte EU. Zolang dat referendum niet achter de rug is werkt Cameron niet mee aan meer Europa. Dit zou de voorstanders van het uittreden van zijn land namelijk in de kaart spelen.
Onzeker is verder het lot van het gedurfde Commissieplan om de asielzoekers via landenquota te gaan spreiden. De eerste reacties leren dat hiervoor bij de EU-landen het vereiste draagvlak ontbreekt. Afwachten of onder druk van de omstandigheden tijdelijke maatregelen misschien toch wel haalbaar zijn.
Griekenland ten slotte zet de héle EU binnenkort weer op scherp. Een Grexit heeft gigantische gevolgen voor Europa en zelfs daarbuiten. Tegelijk maakt een dergelijk vertrek iedereen duidelijk dat spotten met de in steen gehouwen afspraken over de euro, zoals de Grieken al jaren doen, echt niet kan. Ontlokt een Grieks vertrek echter een cascade-effect dat de hele eurozone ondermijnt? Niemand schijnt het te weten. Juni brengt de apotheose van dit Griekse drama.
- 1.Jan Werts is sinds 1976 journalist en publicist in Brussel, waar hij eerder onder meer werkte als correspondent van de Haagsche Courant. Verder was hij zes jaar als journalist werkzaam in Washington. Hij promoveerde in 1991 aan de Vrije Universiteit Brussel in het Europees en internationaal recht op een dissertatie over de Europese Raad. In 2008 verscheen hiervan een herziene versie. Schrijft analyses over Europese Toppen, gebundeld in het document Hoe Europa al tien jaar lang crises bevecht - 100 plus analyses van Jan Werts (link opent in nieuw venster).
- 2.Deze Europese Commissie was in functie van 1 november 2014 tot 1 december 2019 en volgde de Commissie-Barroso II op. Voorzitter was de Luxemburgse oud-premier Jean-Claude Juncker. De Nederlandse Frans Timmermans was één van de vicevoorzitters en was belast met betere regelgeving, relaties met de Europese instellingen, rechtsregels, fundamentele rechten en duurzame ontwikkeling.
- 3.Jean-Claude Juncker (1954) was van 1 november 2014 tot 1 december 2019 voorzitter van de Europese Commissie. Hij werd op 15 juli 2014 gekozen. Juncker was in 1995-2013 minister-president van Luxemburg. Eerder was hij staatssecretaris en minister onder meer van financiën. Hij bekleedde daarnaast functies bij de Wereldbank en het IMF. In 2005-2013 was hij voorzitter van de eurogroep. Juncker is lid van de Christelijke Volkspartij en leidde een coalitie van christendemocraten en sociaaldemocraten. Hij is diverse malen onderscheiden met internationale prijzen, zoals de Walter Hallsteinprijs en de Karelsprijs.
- 4.Het Europees Parlement (EP) vertegenwoordigt ruim 450 miljoen Europeanen en bestaat momenteel uit 720 afgevaardigden (inclusief voorzitter). Nederland heeft 31 zetels in het Europees Parlement. Het Europees Parlement wordt geacht een stem te geven aan de volkeren van de 27 landen die aan de Unie deelnemen, en vooral te letten op het belang van de Unie in zijn geheel.
- 5.Frans Timmermans (1961) is sinds 23 november 2023 fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA in de Tweede Kamer. Sinds 6 december 2023 is hij Tweede Kamerlid en eerder was hij dat in 1998-2007 en 2010-2012 voor de PvdA. Van 1 november 2014 tot 22 augustus 2023 was de heer Timmermans vicevoorzitter van de Europese Commissie. In de Commissie-Juncker was hij verantwoordelijk voor 'betere regulering' en duurzame ontwikkeling en in de Commissie-Von der Leyen voor de Europese Green Deal. De heer Timmermans was in 2012-2014 minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet-Rutte II. Daarvoor was hij staatssecretaris van Buitenlandse Zaken (belast met Europese samenwerking) in het kabinet-Balkenende IV. Eerder was hij adviseur en particulier secretaris van dr. M. van der Stoel, Hoge Commissaris nationale minderheden van de OVSE.
- 6.Jeanine Hennis-Plasschaert (1973) is sinds 2024 speciaal VN-gezant in Libanon. Eerder leidde zij de VN-missie in Irak. Mevrouw Hennis was van 23 maart 2017 tot 13 september 2018 Tweede Kamerlid voor de VVD. Eerder was zij dat van 17 juni 2010 tot 5 november 2012. In 2004-2010 was zij lid van het Europees Parlement en van 5 november 2012 tot en met 3 oktober 2017 minister van Defensie in het kabinet-Rutte II. Zij werkte eerder bij de Europese Commissie in Brussel en Riga en was politiek assistent van wethouder Van der Horst van Amsterdam. Als Europarlementariër hield mevrouw Hennis zich onder meer bezig met transport, justitie en burgerlijke vrijheden, als Tweede Kamerlid met rijksbegroting en Europees en internationaal monetair beleid.
- 7.Federica Mogherini (1973) was van 1 november 2014 tot 1 december 2019 Hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands en defensiebeleid van de EU en lid van de Commissie-Juncker. Zij was in 2014 minister van Buitenlandse Zaken van Italiė. Mevrouw Mogherini is lid van de Democratische Partij (DP) en werd in 2008 Kamerlid. Zowel in de Kamer als in de staf van DP-voorzitter Renzi hield zij zich bezig met buitenlands beleid, Europese zaken en defensie. Sinds 2020 is zij rector van het College of Europe.
- 8.Jens Stoltenberg (1959) is sinds 1 oktober 2014 secretaris-generaal van de NAVO. Eerder was hij twee keer minister-president van Noorwegen: in 2000-2001 en 2005-2013. De sociaaldemocraat Stoltenberg, zoon van een diplomaat en opgeleid als econoom, werd in 1990 staatssecretaris van milieu. Daarna was hij minister van Industrie en Energie en minister van Financiën. Ook was hij enige tijd parlementslid. In 2002 werd hij leider van de Noorse sociaaldemocraten.
- 9.Angela Merkel (1954) was van 22 november 2005 tot 8 december 2021 bondskanselier van Duitsland. Zij leidde sinds 2018 een coalitie van CDU/CSU met de SPD. Zij is scheikundige en werkte als wetenschapper in de DDR. In 1990 werd zij voor de CDU lid van de Bondsdag. In 1991-1994 was Angela Merkel minister voor vrouwen- en jeugdzaken en in 1994-1998 minister van milieu. In 2000 volgde zij Helmut Kohl op als voorzitter van de CDU.
- 10.De Europese Raad bestaat uit de regeringsleiders of staatshoofden van de 27 lidstaten van de Europese Unie, de vaste voorzitter en de voorzitter van de Europese Commissie. Alleen de regeringsleiders of staatshoofden hebben stemrecht tijdens de vergaderingen. De Europese Raad heeft geen wetgevingstaak, maar stelt wel de politieke richting van de EU vast.
- 11.Dimitris Avramopoulos (1953) was van 1 november 2014 tot 1 december 2019 het Griekse lid van de Europese Commissie. In de Commissie-Juncker had hij de portefeuille migratie en binnenlandse zaken. Avramopoulos is lid van de centrumrechtse partij Nieuwe Democratie. Hij was onder meer burgemeester van Athene, minister voor Toerisme, minister voor Volksgezondheid, minister van Buitenlandse Zaken (2012-2013) en minister van Defensie (sinds 2013).
- 12.Alexis Tsipras (1974) was van 21 september 2015 tot en met 8 juli 2019 premier van Griekenland. Eerder was bij dat in januari-augustus 2015. Hij is leider van het linkse blok SYRIZA. Zowel na de verkiezingen van 25 januari als van 20 september vormde zijn partij een coalitie met ANEK (Onafhankelijke Grieken). Tsipras is van huis uit bouwkundige. Na actief te zijn geweest in de linkse studentenbeweging en de jeugdbeweging van de linkse partij Synaspismos werd hij in 2008 leider van die partij. Sinds 2009 is hij parlementslid. Hij werd toen ook fractievoorzitter van SYRIZA.
- 13.François Hollande (1954) was in 2012-2017 president van Frankrijk. Hij werd als kandidaat van de socialisten en radicalen op 6 mei 2012 gekozen. Hij was parlementslid en elf jaar secretaris-generaal van de Parti Socialiste, de Franse sociaaldemocratische partij. Verder was hij president van het regionaal bestuur in Corrèze en burgemeester van Tulle. François Hollande is econoom.
- 14.De Eurogroep bestaat uit de ministers van Financiën van de landen die de euro als nationale munteenheid hebben ingevoerd (de eurozone). Dit samenwerkingsverband heeft als doel de coördinatie van economisch beleid binnen de muntunie te versterken en de financiële stabiliteit van de eurolanden te bevorderen. Het is strikt genomen een informeel orgaan en geen formatie van de Raad.
- 15.Vooraanstaande PvdA-politicus, die in 2000 Tweede Kamerlid werd en in 2012 verrassend minister van Financiën. Wageningse ingenieur en voor hij Kamerlid werd plaatsvervangend hoofd van het stafbureau algemene leiding van het ministerie van LNV. In de Kamer spoedig een gewaardeeerd woordvoerder integratiebeleid en in 2007-2008 voorzitter van de onderzoekscommissie onderwijsvernieuwingen. Later woordvoerder asiel en vicefractievoorzitter. Pragmatisch en degelijk. Noemde zichzelf 'niet het meest opgewonden type'. Slaagde er in het oplopende overheidstekort onder het kabinet-Rutte II om te buigen naar een overschot. Kreeg ook in de EU gezag en zag zich in januari 2013 gekozen worden tot voorzitter van de eurogroep. Speelde daardoor een centrale rol bij het bedwingen van de financiële problemen van Griekenland en bij het voorkomen van een bankencrisis op Cyprus. Sinds 13 september 2022 is hij burgemeester van Eindhoven.
- 16.Uit Twente afkomstige liberaal, die al jong lid van de VVD werd en voor die partij bijna twaalf jaar Tweede Kamerlid was. Hij was daarvoor onder meer politiek assistent van minister Jorritsma en hoofd public affairs van Koninklijke KPN. Had grote belangstelling voor internationale zaken en was als Tweede Kamerlid woordvoerder buitenlandse zaken en defensie. Hield zich verder bezig met Europese aangelegenheden en was in 2012-2018 voorzitter van de vaste commissie voor Defensie. Innemende afgevaardigde, met diplomatieke gaven. Moest noodgedwongen zijn Kamerlidmaatschap opgeven na het bekend worden van een 'ongelijkwaardige relatie' met een jongere fractiemedewerkster in 2013. Werkte daarna bij een denktank en is sinds 2025 chef van het kabinet van Eurocommissaris Hoekstra.
- 17.Agnes Jongerius (1960) was van 1 juli 2014 tot 16 juli 2024 lid van het Europees Parlement voor de PvdA. Mevrouw Jongerius was voorzitter van de PvdA-delegatie en hield zich in het EP bezig met werkgelegenheid en sociale zaken en met internationale handel. In de periode 2005-2012 was zij voorzitter van de FNV. Zij was daarna onderzoeker bij de Universiteit Utrecht, waar zij zich bezighield met de vraag hoe de burger beter betrokken kan worden bij Europa. Mevrouw Jongerius begon haar loopbaan bij de vervoersbond FNV en was later cao-coördinator en vicevoorzitter van de FNV. Sinds januari 2025 is zij waarnemend burgemeester van IJsselstein.
- 18.Het InvestEU Programma of InvestEU Programme is een zevenjarig investeringsprogramma van de Europese Commissie, dat van 2021 tot 2027 loopt en een verscheidenheid aan Europese financieringsinstrumenten samenbrengt. Door middel van een EU-begrotingsgarantie van 26,2 miljard euro die investeringsprojecten ondersteunt van financiële partners als de Europese Investeringsbank (EIB), nationale stimuleringsbanken (zoals het Nederlandse Invest-NL) en internationale instellingen creëert InvestEU een aantrekkelijke investeringsklimaat voor publieke en private partijen. Het uiteindelijke doel van de Europese Commissie is daarbij dat structurele economische groei binnen de EU aangewakkerd wordt.
- 19.David Cameron (1966) was van 11 mei 2010 tot 13 juli 2016 minister-president van het Verenigd Koninkrijk. Hij was sinds 2005 leider van de Conservatieven. De heer Cameron studeerde in Oxford en werkte enige tijd bij de Conservatieve Partij, onder meer als adviseur van de ministers van financiën en Binnenlandse Zaken. Later werkte hij bij een mediaconcern. In 2001 werd de heer Cameron lid van het Lagerhuis en in 2004 kwam hij in het schaduwkabinet. Hij leidde in 2010-2015 een coalitie van Conservatieven en Liberaal-Democraten. Na het verloren Brexit-referendum maakte hij zijn vertrek bekend.