Profiel nieuwe Eerste Kamer 2003
PDC, 10 juni 2003
In de nieuwgekozen Eerste Kamer1 zitten veel leden met bestuurlijke ervaring. Het aantal politieke kopstukken is echter geringer dan in de periode 1991-2003.
Randstedelingen hebben de overhand. Opvallend is dat er geen enkel lid uit Zeeland is, daar waar er voorheen vooraanstaande Zeeuwen in de Senaat zaten, zoals Kaland2, Luteijn3 en Eversdijk4. Zoals ook in de Tweede Kamer het geval is, is het merendeel van de leden hoog opgeleid. Eenderde van alle leden is vrouw.
Bekende namen in de Eerste Kamer zijn Hannie van Leeuwen5, Gerrit Terpstra6 en René van der Linden7 (CDA8), Johan Stekelenburg9, Ed van Thijn10, Erik Jurgens11 en Bert Middel12 (PvdA13), Dick Dees14, Heleen Dupuis15, Uri Rosenthal16 en Willem Hoekzema17 (VVD18), Mirjam de Rijk19 (GroenLinks20), Anja Meulenbelt21 (SP), Jakob Kohnstamm22 (D6623) en Eimert van Middelkoop24 (ChristenUnie25).
Inhoudsopgave
Neem contact op met de redactie van PDC voor een overzicht van de man/vrouwverhouding in deze Kamer.
41 van de 75 leden komen uit de drie westelijke provincies (Noord- en Zuid-Holland en Utrecht). Er zijn 11 noordelijke leden (4 Friezen, 3 Groningers en 4 Drenten). 10 leden komen uit de zuidelijke provincies (7 uit Noord-Brabant en 3 uit Limburg). Uit de oostelijke provincies komen 13 leden: 6 uit Overijssel en 7 uit Gelderland. Behalve uit Zeeland is er ook geen enkel lid uit Flevoland.
Opvallend is dat liefst drie leden uit het Overijsselse Dalfsen komen.
In tegenstelling tot de Tweede Kamer zitten er in de Eerste Kamer nauwelijks leden met een niet-Nederlandse achtergrond. GroenLinks-senator Sam Pormes26 is een Zuid-Molukker. Bij de PvdA behoren mevrouw Sylvester27 en mevrouw Tan28 tot de tweede generatie migranten.
Vrij opmerkelijk is dat twee leden (beiden van de VVD) van adellijke afkomst zijn. Voor hun huwelijk waren de dames Van den Broek29 en Kalsbeek30 respectievelijk jonkvrouwe en barones.
Van de 75 leden hebben er 56 een universitaire opleiding gevolgd. Bijna de helft daarvan is jurist. Ook bestuurskundigen en politicologen zijn in de Kamer goed vertegenwoordigd. Opvallend is het geringe aantal economen. In de fracties van PvdA, GroenLinks en SP zit geen enkele econoom, in die van de VVD slechts één. Ook het aantal ingenieurs is zeer gering. In de VVD-fractie zit één lid dat in Delft heeft gestudeerd. De fractie van de PvdA telt een landbouwkundige.
Veel Eerste Kamerleden hebben bestuurlijke ervaring, maar er is wel een record aantal nieuwkomers in de Eerste Kamer: 34. De vierpersoonsfractie van de SP bestaat geheel nieuwkomers. Dat geldt eveneens voor die van de OSF31 en (uiteraard) de LPF32.
De meest ervaren senator is de fractievoorzitter van de ChristenUnie, Prof. Schuurman33. Hij zit al sinds 1983 in de Eerste Kamer. Ook de SGP34'er Holdijk35 maakt al langere tijd deel uit van de Senaat.
Neem contact op met de redactie van PDC voor een overzicht van de ervaring als senator in deze Kamer.
Door het verdwijnen van leden als Braks36, Van Eekelen37 en Terlouw38 is het aantal Eerste Kamerleden met kabinetservaring sterk teruggelopen. De Eerste Kamer telt nog slechts één oud-minister, de PvdA'er Van Thijn. Daarnaast zitten in de Kamer de oud-staatssecretarissen Van der Linden (CDA), Dees en Hoekzema (VVD), Kohnstamm (D66) en Hessing39 (LPF).
In de CDA-fractie zitten vijf leden die lid van de Tweede Kamer zijn geweest. Bij de PvdA zijn dat er drie en bij de VVD is dat er één. Ook het nieuwe lid van de ChristenUnie, Eimert van Middelkoop, heeft Tweede Kamerervaring.
Opvallend is dat het aantal (oud-)burgemeesters weer is toegenomen. Naast de burgemeester van Tilburg, Johan Stekelenburg, zit nu ook de burgemeester van Apeldoorn, Fred de Graaf40 (VVD) in de Senaat. Oud-burgemeesters zijn onder meer Wolter Lemstra41 (Hengelo en Leiden), Ed van Thijn (Amsterdam) en Willem Hoekzema (Den Helder).
Er zijn vijf oud-gedeputeerden, drie bij het CDA: Huub Doek42 (Gelderland) en Herma Nap43 (Overijssel) en Kobus Walsma44 (Friesland) en twee bij de VVD (Nicolien van den Broek, Gelderland en Cees van den Oosten45 Utrecht).
In de Eerste Kamer zitten verder onder meer
-
-een schrijfster
-
-enkele oud-partijvoorzitters
-
-een huisarts
-
-dertien (oud-)hoogleraren
-
-een directeur van de Nederlandse Spoorwegen
-
-vier advocaten
-
-twee ziekenhuisdirecteuren
Opvallend is het ontbreken van vertegenwoordigers van de landbouw. In het (recente) verleden zaten in de Eerste Kamer onder meer de landbouwvoormannen Varekamp46, Luteijn, Zijlstra47 en Schouten48. Evenmin zijn er veel leden uit het bedrijfsleven. De VVD'er Ketting49 is directeur van de Samenwerkende Elektriciteitsbedrijven geweest en zijn fractiegenoot Van den Oosten is directeur van een b.v. Wel zijn er leden met commissariaten, zoals Trude Maas50 en Johan Stekelenburg.
Neem contact op met de redactie van PDC voor een overzicht van de leeftijdsopbouw in deze Kamer.
Met haar 77 jaar is Hannie van Leeuwen5 veruit parlementair koploper wat leeftijd betreft. Tot de 65-plussers behoren ook Erik Jurgens, Jan Pastoor51 en Egbert Schuurman. De jongste leden zijn Kim Putters52 (29 jaar) en Ronald van Raak53 (33 jaar).
Meer over
Bent u op zoek naar specifieke gegevens over leden van de Eerste Kamer, bijvoorbeeld ten aanzien van de gemiddelde leeftijd, gemiddelde politieke ervaring of aantal vrouwen per partij? In het biografisch archief55 van het Parlementair Documentatie Centrum zijn uitgebreide gegevens over Eerste Kamerleden opgenomen. Deze gegevens zijn onder voorwaarden beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op via het contactformulier.
- 1.De Eerste Kamer is deel van de volksvertegenwoordiging en heeft met name een rol op wetgevend gebied. Over een wetsvoorstel moet, als de Tweede Kamer het heeft aangenomen, ook door de Eerste Kamer worden gestemd. De Eerste Kamer kan een wetsvoorstel nog tegenhouden.
- 2.Bekende CDA-senator van CHU-huize, die zich tijdens het derde kabinet-Lubbers opwierp als verdediger van het dualisme. Ging als fractievoorzitter enkele keren de confrontatie met premier Lubbers aan over het kabinetsbeleid en keerde zich tegen een uit 'stemvee' bestaande Tweede Kamer. Boerenzoon, en na werkzaam te zijn geweest in de landbouw, enige tijd politiebeambte en ambtenaar bij de belastinginspectie. Selfmade bestuurder, die als Zeeuws gedeputeerde de bijnaam 'onderkoning van Zeeland' kreeg. Hij was ook enkele jaren wethouder van Middelburg. Was in de Eerste Kamer aanvankelijk woordvoerder landbouw en binnenlandse zaken.
- 3.Zeeuwse herenboer en landbouwvoorman. Nuchtere, zakelijke bestuurder uit Zeeuws-Vlaanderen. Actief in vele maatschappelijke functies, met name op het gebied van de landbouw. Landbouw-specialist en fiscaal woordvoerder, die in 1987 Zoutendijk opvolgde als fractievoorzitter. Speelde een voorname rol bij de breuk van de VVD met het tweede kabinet-Lubbers. Was na zijn politieke loopbaan enige tijd waarnemend Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland toen Commissaris Leemhuis-Stout was afgetreden vanwege de Ceteco-affaire.
- 4.Opgewekte, hartelijke Zeeuwse christendemocraat met vele functies in het maatschappelijk leven. Was aanvankelijk leraar aardrijkskunde en maatschappijleer. Kwam als CHU'er in 1977 in de CDA-fractie en werd woordvoerder verkeer en waterstaat en ruimtelijke ordening. Vervolgens fractiesecretaris en vicefractievoorzitter en ondervoorzitter van de Tweede Kamer. Leidde een onderzoekscommissie naar de visfraudeaffaire. Had tientallen nevenfuncties onder meer in de binnenvaart en de verzekeringsbranche. Was later voorzitter van enkele waterschappen. In de periode 1991-2003 Eerste Kamerlid en onder meer voorzitter van de commissie voor Europese zaken.
- 5.Vooraanstaande, strijdbare christendemocratische politica. Was maatschappelijk werkster en kwam eind 1966 voor de ARP in de Tweede Kamer. Werd woordvoerster maatschappelijk werk en sociale zaken en in 1973 tevens defensie-woordvoerster. Behoorde tot de 'sociale' vleugel van haar fractie. Verdedigde in 1976 (tevergeefs) met Til Gardeniers een abortusvoorstel dat uitging van het beginsel 'nee, tenzij'. Verliet in 1978 de Kamer en stapte over naar het bedrijfsleven. Actief in diverse organisaties op het gebied van welzijn, volksgezondheid en sociale zekerheid. Was tevens fractievoorzitter in de gemeenteraad, wethouder en waarnemend burgemeester. Keerde in 1995 op 69-jarige leeftijd terug in de Haagse politiek als senator. Was in de Eerste Kamer voorzitter van de vaste commissie voor VWS en woordvoerster sociale zaken. Door haar kennis en ervaring was zij in de Senaat een geducht tegenspeelster van de bewindslieden op die terreinen.
- 6.CDA-politicus met een lange staat van dienst, afkomstig uit de christelijke vakbeweging. Was economisch medewerker en bestuurder van het CNV en werd in 1986 Tweede Kamerlid. Na zijn vertrek vier jaar, in 1999-2003, bestuurder van de Sociale Verzekeringsbank en Statenlid in Utrecht en vanaf 2003 twaalf jaar Eerste Kamerlid. Was in beide Kamers een deskundig lid op het gebied van sociale zekerheid en sociaaleconomische vraagstukken, inclusief landbouwbeleid. In de Senaat tevens enige jaren financieel woordvoerder van zijn fractie. Hoffelijk, relativerend Kamerlid.
- 7.CDA-politicus en volbloed Europeaan, die zijn lange politieke loopbaan begon bij de KVP-jongerenorganisatie en eindigde als voorzitter en prominent lid van de Eerste Kamer. Was ambtenaar in Brussel en werd vanaf 1977 in de CDA-Tweede Kamerfractie Europa- en landbouwspecialist. Kreeg in Limburg, waar men sprak van 'Us Reneke', altijd veel voorkeurstemmen. In 1986 staatssecretaris voor Europese Zaken in het kabinet-Lubbers II. Moest twee jaar later noodgedwongen opstappen vanwege de uitkomst van de Paspoortenquête. Keerde kort daarna terug in de Tweede Kamer, waarvan hij tot en met 1998 lid bleef. Als Eerste Kamerlid voorzitter van de commissie voor Europese Samenwerkingsorganisaties en in 2009-2011 Kamervoorzitter. Was in 2005-2008 tevens voorzitter van het parlement van de Raad van Europa.
- 8.Het Christen-Democratisch Appèl (CDA) is een christelijk geïnspireerde partij in het centrum van het politieke spectrum. Henri Bontenbal is momenteel politiek leider van het CDA. De partij werd opgericht op 11 oktober 1980 als fusie van Anti-Revolutionaire Partij (ARP), Christelijk-Historische Unie (CHU) en Katholieke Volkspartij (KVP).
- 9.Vakbondsbestuurder en burgemeester, die tevens enige jaren senator was. Doorliep een loopbaan bij de FNV en werd daarvan in 1988 voorzitter. Wist die bond om te vormen tot een zelfbewuste, strijdbare, maar ook op overleg gerichte pragmatische organisatie. Was populair bij zijn achterban. Ook als burgemeester van Tilburg geliefd bij de inwoners door zijn gewone manier van optreden, zonder enige vorm van gewichtigdoenerij. Werd in 2002 door de PvdA-leden gekozen tot lijsttrekker voor de Eerste Kamerverkiezingen en was in beeld als kandidaat-premier. Een ernstige ziekte dwong hem af te zien van die kandidatuur en werd hem fataal. Zijn overlijden leidde zowel in Tilburg als daarbuiten tot grote verslagenheid.
- 10.Amsterdamse, gepassioneerde sociaaldemocraat, die als Joodse jongen de bezetting overleefde en daarna een onvermoeibaar mensenrechtenstrijder werd. Vanuit de WBS, het wetenschappelijk bureau van de PvdA, spoedig raadslid in Amsterdam en vooraanstaand Tweede Kamerlid, dat zich met binnenlandse zaken en verkeer bezighield. Ten tijde van het kabinet-Den Uyl fractievoorzitter en in 1977 onderhandelaar bij de mislukte formatie. Werd daarna (opnieuw) woordvoerder staatkundige vernieuwing en in 1981 minister van Binnenlandse Zaken in het kabinet-Van Agt II. Vanaf 1983 tien jaar een populaire burgemeester van Amsterdam die veel betrokkenheid toonde met de stad in alle facetten. Keerde in 1994 terug als minister, maar de IRT-affaire dwong hem tot voortijdig aftreden. Speelde als senator in 2005 een cruciale rol bij het 'afschieten' van het voorstel voor de gekozen burgemeester. Goed bestuurder en debater; cultuur- en sportliefhebber.
- 11.Erudiete telg uit katholieke Unileverfamilie. Aanvankelijk actief op de linkervleugel van de KVP in Amsterdam en in 1968 medeoprichter van de PPR, voor welke partij hij in 1972-1975 Tweede Kamerlid was. Vanaf 1975 tien jaar voorzitter van de NOS en vervolgens hoogleraar staatsrecht en parlementsrecht. Stapte later over naar de PvdA en werd ook voor die partij Tweede Kamerlid en vervolgens een vooraanstaand lid (en ondervoorzitter) van de Eerste Kamer. Hoffelijke politicus die betrokken was bij uiteenlopende culturele en maatschappelijke activiteiten. Gezaghebbend woordvoerder staatsrecht, mediarecht en Europese samenwerking en als lid van de parlementaire vergadering van de Raad van Europa actief verdediger van burgerlijke vrijheden. Bediende zich in debatten graag van Latijnse zegswijzen.
- 12.Groningse sociaaldemocraat uit een 'rood nest' die in de Tweede Kamer uiteenlopende onderwerpen op een gedreven en betrokken wijze behandelde. Zette zich onder meer in voor oorlogsgetroffenen, mensen in de bijstand en asielzoekers, en was verder woordvoerder sport, medezeggenschap en minderheden. Na twaalfenhalf jaar stapte hij over naar de Eerste Kamer, waar hij woordvoerder buitenlandse zaken en defensie werd. Voor hij in de Haagse politiek kwam actief in de PvdA-afdeling Groningen en raadslid in Assen. Hij was directeur van een instituut voor scholing, vorming en training in Havelte en Oosterhesselen. Schreef na zijn vertrek uit de Tweede Kamer een openhartig boek over de PvdA-fractie. Was burgemeester van Smallingerland en daarna dijkgraaf.
- 13.De Partij van de Arbeid (PvdA) is een progressieve, sociaaldemocratische partij. De partij werd opgericht in 1946 als een voortzetting van de vooroorlogse Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP), de Vrijzinnig-Democratische Bond (VDB) en de Christelijk-Democratische Unie (CDU). De PvdA trok samen met GroenLinks op en deed met een gezamenlijke lijst mee aan de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023. Frans Timmermans leidt de gezamenlijke fractie in de Tweede Kamer.
- 14.Tot apotheker opgeleide Zeeuws-Vlaming die via de Bredase gemeenteraad en de JOVD in de Tweede Kamer kwam. Werd daar woordvoerder hoger onderwijs en wetenschapsbeleid en later volksgezondheidsspecialist. Voerde in 1980 het woord bij de behandeling van het abortusvoorstel. In 1986 staatssecretaris van volksgezondheid en sport in het tweede kabinet-Lubbers. Kon door de val van het kabinet alleen de eerste fase van een nieuw stelsel van ziektekostenverzekering realiseren. Zijn Tabakswet zorgde voor beperking van het roken in openbare gebouwen. Keerde in 1989 terug in de Tweede Kamer en stapte in 1995 over naar de Senaat. Was daar woordvoerder euthanasiewet. Hartelijke, vriendelijke man die steeds op constructieve wijze deelnam aan debatten. Voorzitter van het Beneluxparlement en actief in IPU en Raad van Europa.
- 15.Vooraanstaande ethica op medisch gebied, die zestien jaar Eerste Kamerlid voor de VVD was. Hoogleraar in Leiden, en voorts onder meer voorzitter van de Ethische Adviesraad van Sanquin en vicevoorzitter van de Commissie medische ethiek van het Leids Universitair Medisch Centrum. Hield zich in de Eerste Kamer onder andere bezig met hoger onderwijs en volksgezondheid. Speelde een belangrijke rol bij het door de Senaat afwijzen van het wetsvoorstel Elektronisch Patiënten Dossier. Kwam zowel buiten als binnen het parlement duidelijk en krachtig uit voor haar opvattingen. Was in 2007-2011 eerste ondervoorzitter van de Eerste Kamer.
- 16.VVD-politicus en bestuurskundige, die een belangrijke rol speelde tijdens de formatie 2010 en daarna minister van Buitenlandse Zaken werd in het kabinet-Rutte I. Autoriteit op het gebied van veiligheids- en crisismanagement en oprichter van COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement BV. In Rotterdam en Leiden hoogleraar bestuurskunde en elf jaar Eerste Kamerlid voor de VVD, waarvan vijf jaar fractievoorzitter. Ondernam in 2010 met Wallage tevergeefs pogingen om een Paars kabinet te vormen, met GroenLinks als vierde partij. Zijn ministerschap verliep moeizaam. Had geen al te goede relatie met zijn ambtenaren. Hij kreeg verder onder meer te maken met de terechtstelling van Iraans-Nederlandse in Iran. Verdedigde met succes deelname aan missies in Afghanistan, Libië en Zuid-Soedan en zette zich in voor een vrij internet.
- 17.Liberale slagerszoon uit Bedum, die na zijn studie economie in Groningen leraar werd. Was raadslid en statenlid en werd burgemeester van Coevorden. Als degelijk manager een onopvallende staatssecretaris van Defensie in het eerste kabinet-Lubbers. Daarna burgemeester van Huizen en van Den Helder. Enkele jaren voorzitter VVD en vier jaar Eerste Kamerlid. In de Senaat hield hij zich bezig met defensie en Europese samenwerking.
- 18.De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) is een rechtse liberale partij, met op onder meer ethisch gebied progressievere standpunten. Politiek leider is sinds 14 augustus 2023 Dilan Yesilgöz-Zegerius. De partij werd opgericht in 1948 als opvolger van de Partij van de Vrijheid (PvdV), die weer een voortzetting was van de vooroorlogse Liberale Staatspartij (LSP).
- 19.Journaliste, partijvoorzitter, wethouder en Eerste Kamerlid voor GroenLinks. Begon haar carrière als jongerenwerker, maar stapte spoedig over naar de journalistiek. Was onder meer redacteur van De Groene Amsterdammer. Na vier jaar voorzitter van GroenLinks te zijn geweest lid van de Eerste Kamer en daar woordvoerster onderwijs, wetenschapsbeleid, sociale zaken en volksgezondheid. Was zes jaar directeur van de Stichting Natuur en Milieu en in de periode 2010-2014 wethouder in Utrecht. Momenteel is zij hoofd beleid van vakbond FNV. Partner van Wijnand Duyvendak.
- 20.GroenLinks is een progressieve partij, die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft. De partij werd opgericht op 24 november 1990 als fusie van de Communistische Partij van Nederland (CPN), de Evangelische Volkspartij (EVP), de Politieke Partij Radikalen (PPR) en de Pacifistisch-Socialistische Partij (PSP). GroenLinks trok samen met de PvdA op en deed met een gezamenlijke lijst mee aan de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023. Frans Timmermans leidt de gezamenlijke fractie in de Tweede Kamer.
- 21.Feministisch activiste en schrijfster van bekende boeken als 'De schaamte voorbij' en 'Het beroofde land', die in 2003 Eerste Kamerlid werd voor de SP en dat acht jaar bleef. Als activiste zet zij zich onder meer in voor de Palestijnen en voor de rechten van slachtoffers van oorlog en geweld. In de Kamer hield zij zich bezig met onder meer justitie (asielbeleid, antikraakwetgeving, positie huurders, grondrechten), emancipatiebeleid, integratie en onderwijs. Stapte in 2016 over naar de politieke beweging van Sylvana Simons.
- 22.Vooraanstaande D66-politicus. Zoon van een bekende voorvechter van de Europese gedachte. Advocaat en op betrekkelijk jonge leeftijd Tweede Kamerlid. Nadat hij in 1982 niet was herkozen enige tijd partijvoorzitter. Keerde in 1986 terug in de Tweede Kamer en was daarvan een gerespecteerd lid dat onder meer een initiatiefvoorstel over euthanasie verdedigde. Hield zich als Kamerlid verder bezig met politie, justitie en binnenlands bestuur. In 1994 staatssecretaris van onder meer het grotestedenbeleid in het kabinet-Kok I. Eindigde zijn politieke loopbaan als senator. Was voorzitter van de Autoriteit Persoonsgevens (tot 2016 College Bescherming Persoonsgegevens). Humanist met grote culturele belangstelling.
- 23.Democraten 66 (D66) is een hervormingsgezinde sociaal-liberale partij. De huidige politiek leider is Rob Jetten. De partij werd opgericht op 14 oktober 1966 door 44 'homines novi', waarvan er 25 eerder bij andere politieke partijen actief waren geweest. Belangrijkste initiatiefnemer en voorman (tot 1998) was de oud-journalist Hans van Mierlo.
- 24.Gedegen en gerespecteerd lid van de Tweede Kamerfracties van GPV en ChristenUnie, die na vier jaar Eerste Kamerlidmaatschap minister van Defensie werd in het kabinet-Balkenende IV. Had het in die laatste functie veel moeilijker, onder andere vanwege de discussies rond de vredesmissie in Afghanistan. Zijn politieke loopbaan begon hij als medewerker van de Tweede Kamerfractie van het GPV, waarna hij in 1989 zelf Kamerlid werd. Hield zich met uiteenlopende onderwerpen bezig. Leidde in 1995-1996 het parlementaire onderzoek naar klimaatverandering. Daarnaast was hij nauw betrokken bij de parlementaire nasleep van het Srebrenicadrama en het vastleggen van betrokkenheid van de Tweede Kamer bij militaire missies. Na het uittreden van de PvdA-ministers was hij in 2010 acht maanden tevens minister voor Wonen, Wijken en Integratie.
- 25.De ChristenUnie is een christelijke partij, met op sociaal en ecologisch gebied progressieve en op ethisch gebied behoudender standpunten. Politiek leider van de ChristenUnie is sinds januari 2023 Mirjam Bikker. De partij ontstond in januari 2000 als samenwerkingsverband tussen het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV) en de Reformatorische Politieke Federatie (RPF). Per 22 januari 2000 zijn de partijen gefuseerd.
- 26.Uit het onderwijs en de verslavingszorg afkomstig Eerste Kamerlid voor GroenLinks. Was directeur van het Centrum voor Internationale Samenwerking Drenthe en later consulent daarvan. Verder was hij gemeenteraadslid in Assen en betrokken bij Molukse organisaties. Kwam in 2005 in conflict met zijn eigen fractie en de partijleiding vanwege tegen hem geuite beschuldigingen. Het daarop gevolgde royement werd na een rechtzaak en na bemiddeling ongedaan gemaakt. Enige maanden na terugkeer in de GroenLinks-fractie verliet hij de Senaat. De heer Pormes is sinds 29 maart 2023 lid van Provinciale Staten in Drenthe en daar vormt hij sinds augustus 2023 een eenmansfractie.
- 27.Communicatief sterke PvdA-bestuurder, die twaalf jaar deel uitmaakte van de Eerste Kamer. Was onder meer stafmedewerker en adviseur van de gemeentesecretaris van Amsterdam en eigenaar van een organisatieadvies-praktijk. Later eindverantwoordelijk voor het Centrum Overheid en Markt bij Twynstra Gudde Consultants Management. Vanaf 2008 burgemeester, eerst een jaar waarnemend in Anna Paulowna, en vanaf september 2009 in Naarden. Hield zich als Kamerlid bezig met onder meer economische zaken, cultuur en dierenwelzijn en was voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Energiek, charmant en vasthoudend. Was van 1 februari 2016 tot 1 april 2022 substituut Nationale ombudsman. Zij is voorzitter van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme.
- 28.PvdA-Eerste Kamerlid uit Amsterdam, na geruime tijd organisatie- en bestuurskundige en beleidsambtenaar te zijn geweest. Zij was onder meer assistent van een wethouder, werkzaam bij de VNG en senior-adviseur bij organisatiebureau Berenschot. Als Kamerlid sprak zij vooral over binnenlands bestuur, privacy, cultuur en Antilliaanse zaken. Vroeg in bijzonder aandacht voor een betere positie van vrouwen en allochtonen. In 2011 speelde zij een belangrijke rol in de kritische opstelling van de Senaat bij mogelijke invoering van het elektronisch patiëntendossier (EPD); een voorstel dat uiteindelijk werd afgewezen. Haar ouders en grootouders kwamen uit Nederlands-Indië.
- 29.Ervaren bestuurster die in 1993 voor de VVD Eerste Kamerlid werd en tussen 1999 en 2005 de VVD-Eerste Kamerfractie leidde. Adellijke dame met grote belangstelling voor cultuur, een onderwerp waarover zij ook in de Kamer het woord voerde. Hield zich ook enige tijd bezig met sociale zaken. Dochter van een directeur van Philips. Was, na te zijn opgeleid tot kleuterleidster, onder meer negen jaar gedeputeerde van Gelderland en acht jaar burgemeester van Heemstede. Wist altijd met veel overtuigingskracht de standpunten van haar fractie naar voren te brengen.
- 30.Rijzige adellijke dame, die in 2003 via voorkeurstemmen voor de VVD in de Eerste Kamer kwam. Afkomstig uit een familie die diverse Eerste Kamerleden voortbracht. Was calligrafe, lid Provinciale Staten van Overijssel, docent arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht aan een HEAO en beleidsmedewerker bij zorggerelateerde instellingen. In de Senaat hield zij zich vooral bezig met cultuur en sociale zaken. Zo voerde zij het woord bij de behandeling van de Wet werk en bijstand. Tevens was zij woordvoerster bij de Wet op de jeugdzorg. Bescheiden en constructief optredend Kamerlid.
- 31.De Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) was een landelijk samenwerkingsverband van regionale partijen. De partij werd opgericht in 1999 en zetelde tot 2023 in de Eerste Kamer. In 2020 is de naam van de partij opgegaan in OPNL (Onafhankelijke Politiek Nederland).
- 32.De Lijst Pim Fortuyn (LPF) werd opgericht in 2002 na de breuk tussen de lijsttrekker Pim Fortuyn en de partij Leefbaar Nederland. De oorzaak van de breuk was een aantal ongelukkig gekozen uitspraken in De Volkskrant door Fortuyn. De partij heette officieel: Politieke Vereniging Lijst Pim Fortuyn. Op 6 mei 2002 werd de politiek leider van de partij, Pim Fortuyn, vermoord. Desondanks maakte de LPF samen met CDA en VVD deel uit van het kabinet Balkenende I.
- 33.Vriendelijke senator van gereformeerden huize met een grote staat van dienst. Zat achtentwintig jaar in de Eerste Kamer, eerst als eenmansfactie (RPF) en later in gezamenlijkheid van RPF en GPV en als voorzitter van de ChristenUnie-fractie. Verwierf gezag als verdediger van de positie van de Eerste Kamer, waarbij hij in 1990 zelfs premier Lubbers interpelleerde. In zijn werkzame leven opereerde hij op het scheidsvlak van wetenschap en wijsbegeerte; hij was bijzonder hoogleraar reformatorische wijsbegeerte in Delft, Eindhoven en Wageningen. Als voorzitter van de Kamercommissie voor Landbouw initieerde hij een debat over genetische modificatie en later gaf hij de aanzet voor een parlementair onderzoek naar privatiseringen.
- 34.De SGP is een behoudende christelijke (reformatorische) partij aan de rechterkant van het politieke spectrum, die strikt volgens Bijbelse normen politiek wil bedrijven. Politiek leider van de SGP is Chris Stoffer. De partij werd opgericht op 24 april 1918 en is daarmee de oudste nog bestaande partij van Nederland.
- 35.Bescheiden, principiële, pijprokende jurist uit Uddel op de Veluwe, die vijfentwintig jaar een alom gerespecteerd Eerste Kamerlid voor de SGP was. Kwam uit een boerengezin. Hij combineerde het Eerste Kamerlidmaatschap achtendertig jaar met de functie van beleidsmedewerker van de SGP-Tweede Kamerfractie. Was daarnaast geruime tijd Statenlid in Gelderland. Als lid van een kleine fractie, één periode zelfs een eenmansfractie, woordvoerder bij honderden kamerdossiers. Hoewel zijn stem in de Senaat soms de doorslag kon geven, stelde hij zich altijd nuchter en zakelijk op.
- 36.Vooraanstaand CDA-politicus uit een Brabants boerengezin. Werkte in Brussel als landbouwraad en werd toen hij nog maar drie jaar Tweede Kamerlid was al minister van Landbouw in het eerste kabinet-Van Agt. Keerde vervolgens na een jaar onderbreking in 1982 op die post terug. Kreeg als minister te maken met zaken als de mestproblematiek, problemen rond het dierenwelzijn en de visfraude. Omdat coalitiegenoot PvdA vond dat hij tegen dat laatste te weinig had gedaan en het vertrouwen in hem opzegde, trad hij in 1990 af. Werd daarna voorzitter van de KRO, senator en voorzitter van de CDA-Eerste Kamerfractie. Sloot zijn politieke loopbaan af als voorzitter van de Eerste Kamer, een ambt dat hij met de hem kenmerkende gemoedelijkheid vervulde. Was in 2007-2008 waarnemend burgemeester van Eindhoven
- 37.VVD-politicus met grote internationale belangstelling. Begon zijn loopbaan als diplomaat en werd daarna topambtenaar op Buitenlandse Zaken. Kort na zijn verkiezing tot Tweede Kamerlid al staatssecretaris van Defensie in het kabinet-Van Agt I. In het kabinet-Lubbers I staatssecretaris van Europese Zaken. Trad in 1988 af als minister van Defensie in het kabinet-Lubbers II vanwege zijn eerdere verantwoordelijkheid in de paspoortaffaire. Werd vervolgens secretaris-generaal van de West-Europese Unie en Eerste Kamerlid. Hoffelijke diplomaat, die vurig verdediger was van zowel de Atlantische als de Europese samenwerking.
- 38.Natuurkundige, jeugdboekenschrijver en D66-voorman; na Van Mierlo hét gezicht van D66. In 1971 Tweede Kamerlid en in 1973 fractievoorzitter. Wist in 1976 zijn partij te redden en vervolgens naar electoraal succes te leiden. Vicepremier en minister van Economische Zaken in het tweede kabinet-Van Agt. Botste toen vaak met zijn collega-minister Den Uyl en kwam zowel binnen als buiten zijn partij onder vuur te liggen. Werd in 1982 met tegenzin weer lijsttrekker, maar verdween na de voor D66 teleurstellende verkiezingen enige jaren van het politieke toneel. In 1991 de eerste D66-Commissaris van de Koningin en later nog vier jaar senator. Kalme, vriendelijke domineeszoon, die als de verpersoonlijking van 'het redelijke alternatief' (de slogan van zijn partij) bekendstond en door velen werd getypeerd als 'de ideale schoonzoon'.
- 39.Politiedeskundige die in 2002 de overstap maakte naar de Haagse politiek. Was bijna veertig jaar werkzaam bij de politie, onder meer als inspecteur, korpschef (in Eindhoven en Rotterdam) en ambassaderaad. Was actief als adviseur van het CDA, maar werd in 2002 voor de LPF staatssecretaris voor openbare orde en veiligheid in het kabinet-Balkenende I. In 2003 kreeg hij als eenling namens die partij zitting in de Eerste Kamer, nadat prof. Smalhout zich als kandidaat had teruggetrokken. Leidde als senator een wat treurig, geïsoleerd 'bestaan', waardoor hij na vier jaar concludeerde weinig te hebben kunnen uitrichten. Politicus tegen wil en dank.
- 40.VVD-burgemeester en Senaatsvoorzitter, met een lange staat van dienst in het openbaar bestuur. Na ambtenaar en raadslid te zijn geweest al op 31-jarige leeftijd burgemeester van Leersum. Daarna volgden Vught en Apeldoorn, in welke gemeente hij in 2009 te maken kreeg met het gewelddadige incident op Koninginnedag. Was twaalf jaar Eerste Kamerlid, waarvan een half jaar fractievoorzitter. Voorzitter van de commissie voor Buitenlandse Zaken en in 2011 Kamervoorzitter. Kreeg in 2013 veel waardering voor de organisatie en het leiden van de Verenigde Vergadering waarin de Koning werd ingehuldigd. Vanwege commotie over de samenstelling van de commissie van in- en uitgeleide trad hij enkele maanden daarna af. Was enkeler keren waarnemend burgemeester, onder meer in Amstelveen. Gedegen, stabiele, pijprokende bestuurder en 'geboren' voorzitter.
- 41.Werklustige intelligente bakkerszoon uit het Groningse Godlinze, die als vijftienjarige met mulo-diploma volontair werd op de gemeentesecretarie van Bierum. Door avondstudie en grote leidinggevende talenten ontwikkelde hij zich snel tot een gezaghebbend overheidsmanager bij de gemeenten Utrecht en Amsterdam en daarna als secretaris-generaal van twee ministeries. Na veertig dienstjaren een onorthodoxe burgemeester van Hengelo. Daarnaast bestuursvoorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, in 2002-2003 waarnemend burgemeester van Leiden en parttime hoogleraar aan de Universiteit Twente. Acht jaar lid Eerste Kamer voor het CDA, waar hij zich vooral bezighield met Antilliaanse Zaken, milieu en verkeer en waterstaat. Markante dominante persoonlijkheid.
- 42.CDA-bestuurder uit Gelderland (lid van Gedeputeerde Staten) en daarvoor belastingadviseur, die acht jaar Eerste Kamerlid was. Sprak met name over financiën, over de privatisering in de sectoren energie en post en telecommunicatie, en over Antilliaanse aangelegenheden. Was bestuurlijk nauw betrokken bij landschapsbeheer, kunsten en het cultureel erfgoed. Was in de periode 2004-2005 waarnemend burgemeester van Groenlo. Hechtte zeer aan goede omgangsvormen, zowel in debatten als in de samenleving.
- 43.Oud-gedeputeerde van Overijssel en deskundige op het gebied van onderwijs en gezondheid. Was vier jaar voor het CDA lid van de Eerste Kamer, waar zij zich eveneens met die beleidsterreinen bezighield. Zo voerde zij het woord bij de behandeling van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet kinderopvang. Begon haar loopbaan als kleuterleidster en was later doktersassistente. In de Staten van Overijssel onder meer fractievoorzitter. Met Diederik Samsom boegbeeld van het educatieve project 'de Derde Kamer' om jeugd kennis te laten maken met de politiek.
- 44.Rasechte Fries, die zesenhalf jaar Eerste Kamerlid voor het CDA was. Werkte als docent biologie, adjunct-directeur en directeur van de Bijzondere Hogere Landbouwschool in Leeuwarden en was daarna in de periode 1986-1999 lid van Gedeputeerde Staten van Friesland. Had zodoende gedegen kennis van de landbouw en van het landbouwonderwijs. In de Senaat voerde hij over die onderwerpen het woord en daarnaast over hoger onderwijs (onder meer over de invoering van de bachelor-masterstructuur) en waterstaat. Was tevens voorzitter van de Landbouwcommissie in de Eerste Kamer. Ervaren bestuurder, die als vriendelijk en doortastend bekendstond.
- 45.Liberaal uit Maarssen, die na een lange loopbaan op lokaal en provinciaal bestuur vier jaar Eerste Kamerlid voor de VVD was. Hij was raadslid en wethouder in zijn woonplaats en gedeputeerde van Utrecht. In de Eerste Kamer was hij woordvoerder voor onder meer volkshuisvesting, waterstaat, binnenlands bestuur en landbouw. In het dagelijks leven directeur van Vegtendael Consultancy.
- 46.Landbouw-voorman uit het Westland, die acht jaar VVD-Eerste Kamerlid was. Had in Naaldwijk een rozenkwekerij en was bestuurlijk onder meer actief als voorzitter van het Landbouwschap en van het Koninklijk Nederlands Landbouwcomité. Later was hij ook voorzitter van de Kamer van Koophandel Haaglanden. In de Eerste Kamer pleitbezorger van de belangen van de land- en tuinbouw en financieel woordvoerder.
- 47.Landbouw-voorman en antirevolutionair bestuurder en politicus. Eind jaren zestig woordvoerder landbouw, economische zaken en ontwikkelingssamenwerking van de ARP-Tweede Kamerfractie en daarna op diverse gebieden bestuurlijk actief, onder meer als burgemeester van Smallingerland. Kwam in 1983 in de Senaat voor het CDA en was daar buitenland-woordvoerder en later vier jaar ondervoorzitter van de Kamer. Bekleedde diverse functies in het bedrijfsleven, de landbouw en de sport. Was onder meer voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Schaatsenrijdersbond. Groot relativeringsvermogen. Broer van Jelle Zijlstra.
- 48.Katholieke landbouwbestuurder uit Noord-Holland, die in de jaren 1980-1991 één van de landbouw-woordvoerders van het CDA in de Eerste Kamer was. Kwam uit een West-Fries boerengezin. Voorman van de KNBTB en voorzitter van het Landbouwschap en in die functies een onvermoeibaar pleitbezorger in Den Haag en Brussel van de belangen van de Nederlandse land- en tuinbouwers. Kreeg voordien al bekendheid door zijn radiopraatjes namens de KNBTB over land- en tuinbouw voor de KRO (1967-1980). Vlotte spreker.
- 49.Intelligente analyticus met grote kennis van de energiesector die twaalf jaar Eerste Kamerlid voor de VVD was. Vervulde diverse functies bij energiemaatschappijen en in het bedrijfsleven. Zo was hij directeur van het Gemeentelijk Energiebedrijf in Amsterdam en voorzitter van de directie van de Samenwerkende Electriciteits Produktiebedrijven. Hield zich in de Senaat vooral bezig met milieubeheer, economische zaken en financiën. Stond bekend als een scherp, vasthoudend, en af en toe wat 'lastig' politicus, die echter ook over de nodige humor beschikte.
- 50.Energieke, ondernemende sociaaldemocrate die diverse activiteiten in het bedrijfsleven combineerde met het Eerste Kamerlidmaatschap. Begon als lerares Frans en maakte daarna carrière bij het CITO (toetsontwikkeling) en als leidinggevende in de automatiseringsbranche. Werd later business developer bij Hay Management Consultants en president van de denktank Hay Vision Society. Kwam in 1998 tussentijds voor een jaar in de Senaat en had daarin later nog eens vijf jaar zitting. In de Eerste Kamer was zij voorzitter van de vaste commissie voor Wetenschapsbeleid en Hoger Onderwijs en hield zij zich bezig met onderwerpen op het raakvlak van onderwijs en economie.
- 51.Bezadigde CDA-bestuurder uit Drenthe, die een lange loopbaan in het binnenlands bestuur afsloot met een achtjarig lidmaatschap van de Eerste Kamer. Begon op de secretarie van Wassenaar en was daarna - net als zijn vader - burgemeester, in respectievelijk de gemeenten Workum, Hindeloopen en Smilde. Vervolgens twaalf jaar gedeputeerde van Drenthe. In de Eerste Kamer sprak hij met regelmaat over bestuurlijke onderwerpen, zoals gemeentelijke herindelingen, bestuurlijke samenwerking, het politiebestel, veiligheid en rampenbestrijding. Voerde ook soms het woord over volkshuisvesting.
- 52.Kim Putters (1973) is sinds 16 september 2022 voorzitter van de Sociaal Economische Raad (SER). Daarvoor was hij van 15 juni 2013 tot 1 juni 2022 directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. De heer Putters was van 11 juni 2003 tot 15 juni 2013 Eerste Kamerlid voor de PvdA en hield zich toen onder meer bezig met milieu, zorg en binnenlandse zaken. Hij was onder meer universitair docent en hoogleraar management van instellingen in de gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en is universiteitshoogleraar in Tilburg. Tevens was hij raadslid in Hardinxveld-Giessendam. Verder was hij vicevoorzitter van de PvdA-senaatsfractie en eerste ondervoorzitter van de Eerste Kamer.
- 53.Energieke, strijdbare en debatvaardige Brabantse SP-politicus; eerst drie jaar in de Eerste Kamer en daarna, vanaf 2006, ruim veertien jaar in de Tweede Kamer. Was als docent geschiedenis verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en daarna directeur van het wetenschappelijk bureau van de SP, waarvan hij later voorzitter werd. Als Kamerlid woordvoerder op het gebied van het binnenlands bestuur, constitutionele zaken, koninklijk huis, kiesrecht, beloning ambtsdragers, werkwijze van de Kamer, Koninkrijksaangelegenheden en veiligheid. Was tevens lid van het Presidium. Bracht in 2016 een wet over bescherming van klokkenluiders tot stand en had in 2020 succes met een voorstel in eerste lezing over het correctief referendum. Sinds 1 april 2021 is hij hoogleraar 'Erasmiaanse waarden' aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij promoveerde eerder op een studie over het 19-eeuwse conservatisme.
- 54.Op 26 mei 2003 kozen de Provinciale Staten een nieuwe Eerste Kamer. Door de verkiezingsuitslag kon het nieuwe kabinet-Balkenende II rekenen op een meerderheid van 41 van de 75 Eerste Kamerzetels: 23 van het CDA, 15 van de VVD en 3 van D66. De populaire Johan Stekelenburg was lijsttrekker voor de PvdA. Bij de VVD kwamen op basis van voorkeursstemen 6 kandidaten in de senaat, die op basis van de lijstvolgorde geen zetel verworven zouden hebben.
- 55.De stichting PDC is een zelfstandige voortzetting van het voormalige Parlementair Documentatie Centrum van de Universiteit Leiden en partner van het Montesquieu Instituut. PDC verzamelt, redigeert en publiceert al tientallen jaren informatie over Kamerleden en bewindslieden in de vorm van een digitaal biografisch archief. Dit archief bevat alle personen (meer dan 5.000) die sinds 1796 tot op de dag van vandaag een rol spelen of hebben gespeeld in het landelijk bestuur zoals Kamerleden, bewindslieden, leden van het Europees Parlement, staatsraden en leden van de Rekenkamer. In het kader van Tweede en Eerste Kamerverkiezingen worden ook gegevens verzameld over (kansrijke) kandidaten.